Giải thưởng văn học của Hội Nhà văn năm nay thiếu một sự bề thế, vững chắc do có ít tiểu thuyết tham gia và được giải. Trong 60 cuốn văn xuôi được đề cử, tiểu thuyết chỉ chiếm một phần mười

Giải thưởng văn học của Hội Nhà văn năm nay được xét duyệt bởi Hội đồng chung khảo gồm nhà thơ Hữu Thỉnh (Chủ tịch) và các nhà văn, nhà thơ Nguyễn Trí Huân, Lê Văn Thảo, Trần Ðăng Khoa, Hồ Anh Thái, Phan Thị Vàng Anh, Ma Văn Kháng, Vũ Quần Phương, Lê Quang Trang, Thúy Toàn, Từ Sơn.

Giải thưởng văn học của Hội Nhà văn là giải thưởng hằng năm, là sự phát hiện và khẳng định những giá trị văn học trong đời sống văn hóa xã hội của đất nước, năm nay chỉ gồm những giải thưởng chính thức (không phân biệt A, B, C) và những tặng thưởng.

Từ 140 tác phẩm được đề cử, Hội đồng sơ khảo đã chọn được 13 tác phẩm dự vòng chung khảo.

Kết quả, giải thưởng chính thức được trao cho Tản mạn trước đèn, tập tùy bút của nhà văn Ðỗ Chu và Cuộc đời của Pi, bản dịch của Trịnh Lữ, tiểu thuyết của Y.Marten (Canada).

Những tác phẩm được tặng thưởng gồm Thức đến sáng và mơ... (thơ - Phạm Thị Ngọc Liên); Cho (thơ - Mai Linh); Những bức tường lửa (tiểu thuyết - Khuất Quang Thụy); Một thoáng văn nhân (chân dung - bình luận văn học của Nguyên An); Những ngôi sao băng (thơ dịch - Thúy Toàn).

Ðiều dễ nhận thấy là trong Giải thưởng văn học của Hội Nhà văn năm nay thiếu đi một sự bề thế, vững chắc do ít có các tiểu thuyết tham gia và được giải. Trong 60 cuốn văn xuôi được đề cử, tiểu thuyết chỉ dành tỷ lệ một phần mười.

Một trong những lý do là, các nhà tiểu thuyết đã dồn sức cho cuộc thi tiểu thuyết năm 2002 - 2004.

Những bức tường lửa, tiểu thuyết được tặng thưởng của Khuất Quang Thụy viết về đề tài chiến tranh cách mạng có dung lượng khá lớn (gồm 800 trang), bao quát được nhiều sự kiện và số phận, được thể hiện với các thủ pháp nghệ thuật mới mẻ so với tác giả. Tuy nhiên vẫn chưa tạo được ấn tượng mạnh mẽ, chưa có sự lắng đọng cần thiết trong lòng bạn đọc.

Tản mạn trước đèn, giải chính thức, là tập tùy bút của nhà văn Ðỗ Chu thể hiện một cái nhìn tích cực của nhà văn. Nó không chỉ ngợi ca, tin tưởng ở những vẻ đẹp của con người, của cuộc sống mà còn đặt ra tương quan giữa cái nhất thời và cái vĩnh cửu, hướng con người tới những vẻ đẹp vĩnh hằng của thiên nhiên, của văn hóa dân tộc và đạo lý. Chính văn chương của Ðỗ Chu, cũng đã thể hiện được phần nào vẻ đẹp ấy.

Hơn 100 bài thơ trong tập Thức đến sáng và mơ... của  Phạm Thị Ngọc Liên, một tác giả nữ khá nổi bật trong thời kỳ đổi mới đã thể hiện được những cảm thức có chiều sâu trong những hình thức nhuần nhụy, tuy nhiên vẫn chưa bay vượt lên khỏi cái tôi, vẫn bị ám ảnh bởi nỗi buồn. Không phải cái tôi và nỗi buồn không làm nên vẻ đẹp và giá trị của thơ ca nhưng người đọc cũng mong chờ thơ với những dòng cảm hứng lớn khác.

Tập thơ Cho của Mai Linh lấy tên một bài thơ đặt cho toàn tập, bài "Cho":

Mẹ cho con tất cả mẹ nguyên vẹn mẹ
một mùa trăng nơm nớp cánh đồng
Con thức một câu thơ gáy sáng
vỡ tim buồn từ lúc hoàng hôn.

Cho cho thấy tác giả đang tìm hướng đi tới sự khái quát, dồn nén, vượt qua "thi pháp kể" nhưng ở nhiều chỗ vẫn không tránh khỏi sự thừa lời, thiếu chất thơ. Con đường thơ luôn luôn là một thách thức lớn với tất cả. Những tác phẩm thơ được giải thưởng này, giải thưởng khác cũng không dễ tìm được con đường đến với người đọc.

Một thoáng văn nhân của Nguyên An có một số chân dung có chiều sâu như Vũ Ðình Liên, Kim Lân..., bồi bổ tình quê văn học, song nhiều chỗ còn đơn giản, chưa giải đáp được các vấn đề thuộc về lý luận, về vận động của tư tưởng nhà văn.

Cuộc đời của Pi là một tác phẩm nổi tiếng thế giới, từng được giải Booker 2002 (được xem như giải Nobel văn học khối các nước viết tiếng Anh). Cuốn sách kể về câu chuyện chuyển vườn thú từ Ấn Ðộ sang Canada. Chiếc tàu bị đắm, chỉ còn sót lại trên xuồng cậu Pi 16 tuổi, một con ngựa vằn, một con linh cẩu, một con đười ươi và một con hổ. Trong "hoàn cảnh điển hình ấy" từ bản chất đấu tranh sinh tồn, tác giả đã làm nổi bật khát vọng sống, tình cảm nhân văn và trí tuệ mạnh mẽ của con người.

Dịch giả Trịnh Lữ đã chọn được một cuốn sách hay, có kiến thức tổng hợp và tài năng Việt ngữ để chuyển đến bạn đọc Việt Nam một giá trị văn học.

Những ngôi sao băng giới thiệu thơ của năm nhà thơ thiên tài Nga nhưng yểu mệnh từ thần đồng văn học Ni-ka Tuabina đến “ngọn núi lớn” Vưxốtxki. Họ xuất hiện trên đời, trong văn học như “những ngôi sao băng”. Nhà thơ Thúy Toàn, một dịch giả có uy tín, một lần nữa đem đến cho người yêu thơ Việt Nam một món quà quý giá, làm giàu thêm tác nhân phát triển của văn học Việt Nam hiện đại.

Phát biểu của nhà văn Ðỗ Chu tại lễ trao thưởng, phần nào nói lên nguyên nhân của những thành công trong văn học, đó là việc nhà văn luôn nhận thức được sứ mệnh cao cả của mình, sứ mệnh "sáng tạo nên những tác phẩm đóng góp có hiệu quả vào quá trình lớn mạnh của nền văn học nước nhà, một nền văn học luôn luôn gắn bó với số phận của dân tộc... Văn học luôn luôn phải là tiếng gọi để người ta biết ngẩng lên, nhìn xa mãi về phía trước".

NGUYỄN HOÀNG
Theo nhandan

NGUYỄN HOÀNG

  • Chưa có lời bình cho bài viết này.