Tin là một thể loại quan trọng của bất kì tờ báo nào. Viết tin đúng thì dễ nhưng viết tin hay thì không dễ chút nào, hơn nữa lại còn tùy vào bạn đọc của tờ báo mà mỗi báo có cách viết tin khác nhau. Đối với Enews, chúng ta cố gắng viết tin đúng và dí dỏm vui tươi một chút.

1. Các yếu tố của tin:

5W-1H

Đó là các chữ viết tắt rrong tiếng Anh của các yếu tố:

What: cái gì.

Who: có những ai tham gia hay liên quan.

When: diễn ra khi nào?

Where: diễn ra ở đâu?

Why: Tại sao lại có sự kiện đó

How: sự kiện này có gì mới, có gì khác biệt, có gì nổi bật.

2. Yêu cầu của tin:

Thật ngắn gọn: Nguyên tắc chung: phản ánh lượng thông tin tối đa với số chữ tối thiểu.

Phải nhanh chóng: tin phải thực hiện ngay sau sự kiện để bạn đọc theo dõi. Một sự kiện thông thường sẽ có nhiều điều để phản ánh. Không phải cái gì ta cũng đưa lên mà phải chọn lựa một chi tiết hấp dẫn, đảm bảo thu hút nhiều người quan tâm nhất thông tin cho bạn đọc.

Phải thuần túy thông tin và không bình luận: những nhận xét ý kiến nếu có, hãy để dành cho những bài viết bình luận, xã luận còn trong bản tin, bạn đọc chỉ cần thông tin.

3. Các loại tin:  

    • Tin ngắn
      Đây là thể loại ngắn nhất và chắc chắn được đọc nhiều nhất, thông báo nhanh các sự kiện. Vì dễ đọc nên tin ngắn giúp người ta nắm được một sự việc một cách nhanh nhất. Tiêu chí một tin ngắn khoảng 40 từ hoặc 200 kí tự gồm một hay hai câu. Không có tít. Những từ đầu tiên là những từ khóa (mang thông tin), đôi khi được in đậm. Chúng giữ vai trò là tít.

Viết một tin ngắn như thế nào?

Cần phải lựa chọn thông tin sao cho chỉ giữ lại thông tin chính, cô đọng chúng một cách tối đa bằng cách dùng từ ngữ đơn giản và chính xác. Câu đầu tiên thường súc tích dưới dạng chủ ngữ-động từ-bổ ngữ (ai và cái gì). 

Các tin dưới đây được báo Tuổi Trẻ xếp vào mục: Tin vắn: 

TT - Tổng thống Mỹ Bush cho rằng trùm khủng bố Shamil Basayev "đáng chết" vì đã ra lệnh sát hại trẻ em trong vụ bắt cóc con tin ở Beslan. Trong khi đó Tổng thống V. Putin nhìn nhận "nguy cơ khủng bố vẫn còn rất lớn" sau khi an ninh Nga tiêu diệt được "kẻ thù số 1" của đất nước.

(N.Q. - Reuters)

* Thuốc lá sẽ làm thiệt mạng 1 tỉ người trong thế kỷ này, gấp 10 lần so với thế kỷ 20, nếu xu hướng hút thuốc hiện nay vẫn tiếp tục. Thuốc lá hiện gây ra một trong số năm ca tử vong vì ung thư, hoặc 1,4 triệu người chết/năm trên khắp thế giới.

(Q.H. - AP)

*Israel chuẩn bị giai đoạn tấn công mới vào Gaza, sau khi Thủ tướng Israel Ehud Olmert và lãnh tụ chính trị của Hamas Khaled Mashaal không sẵn sàng thỏa hiệp để chấm dứt cuộc đối đầu đẫm máu đã kéo dài 13 ngày qua. Mục đích cuộc tấn công tăng cường mới là để giải cứu một binh sĩ Israel bị bắt cóc, và ngăn chặn các cuộc tấn công bằng rocket từ phía Palestine.

(N.T.ĐA - AP)

 Tin nhận lúc o giờ Iran cho biết vẫn còn những bất đồng với EU về vấn đề hạt nhân và Cao ủy phụ trách chính sách đối ngoại của EU Javier Solana không thể trả lời hết các thắc mắc về đề xuất hạt nhân. (Reuters)

* Ireland là nước giàu thứ hai trên thế giới tính theo đầu người. Theo nghiên cứu của Ngân hàng Ireland, 4 triệu dân Ireland có tài sản trung bình đạt 148.130 euro/người, chưa tính đến giá trị nhà ở chính. Như vậy, Ireland chỉ đứng sau Nhật (205.675 euro/người), nhưng trước Anh (137.277 euro), Mỹ (128.810 euro), Ý (125.512 euro), Pháp (103.476 euro), Đức (90.462 euro) và Canada (85.147 euro).

(L.XUÂN - La Tribune) 

·         Tin sâu
Tin sâu giống như tin ngắn nhưng dài hơn. Nó cho phép phát triển một chút thông tin và giải thích thêm (như thế nào, tại sao). Có thể nhắc lại những sự việc diễn ra trước đó, đưa ra những thông tin về tiểu sử, trích dẫn một số lời phát biểu. Tuy vậy, bao giờ nó cũng chỉ đưa ra một thông tin duy nhất. Ít khi nó vượt quá 2000 kí tự. Có thể gồm nhiều đoạn: đoạn đầu là tin ngắn. Tin sâu có một tít mang tính thông tin nhưng không có sapô. Nếu dài, nó có thể có tít xen. Có kết cấu kim tự tháp ngược. 

Tin dưới đây được xem là tin sâu, nó cóa thể không đảm bảo về mặt cấu trúc hình tháp ngược.

Bế mạc Hội nghị Ban thường vụ T.Ư Đoàn:Đoàn phải phản ánh hơi thở thanh niên

TT (Hà Nội) - Sau hai ngày làm việc, hôm qua (12-7) Hội nghị Ban thường vụ T.Ư Đoàn lần thứ 15 (khóa 8) đã bế mạc, với việc thông qua một số nội dung, chương trình quan trọng liên quan đến công tác Đoàn và phong trào thanh thiếu nhi.Ngày làm việc thứ hai của hội nghị, các ủy viên thường vụ T.Ư Đoàn tiếp tục thảo luận, cho ý kiến vào dự thảo đề cương báo cáo của Ban chấp hành T.Ư Đoàn khóa 8 trình ĐH Đoàn toàn quốc khóa 9 (dự kiến tổ chức tại Hà Nội vào cuối tháng 11-2007). Các ý kiến đều cho rằng báo cáo phải được chuẩn bị sớm, đề cương phải chặt chẽ, vừa có tính tổng kết, lại vừa có tính định hướng và “phải phản ánh được hơi thở của thanh niên (TN)”. Cùng với nội dung trên, các đại biểu cũng thảo luận, thống nhất kế hoạch tổ chức các hoạt động kỷ niệm 50 năm ngày truyền thống Hội LHTN VN (15-10-1956 - 15-10-2006). Theo kế hoạch, sẽ có ba hoạt động lớn (cấp T.Ư): tổ chức đêm nhạc hội “Tiếp bước truyền thống 50 năm Hội LHTN VN” và tuyên dương 80-100 TN sống đẹp (tối 6-10); tổ chức lễ mittinh và trao “giải thưởng 15-10” cho 50-70 cán bộ Hội, hội viên, TN tiêu biểu (tối 7-10, trực tiếp trên VTV); tổ chức cuộc thi ảnh “khoảnh khắc đẹp” nhằm cổ vũ, tôn vinh những tấm gương cán bộ, hội viên, TN có nghĩa cử cao đẹp trong cuộc vận động TN sống đẹp...

ĐỨC BÌNH

·         Bài tổng hợp hay Tin tổng hợp
Đây là thể loại viết từ những thông tin thu thập được từ nhiều nguồn: tin nhanh, tư liệu, tuyên bố, họp báo… Thông tin phong phú hơn so với tin sâu. Người ta đưa ra nhiều giải thích. Bài tổng hợp/tin tổng hợp  không nhất thiết viết về một sự kiện thời sự, mà cho phép "điểm lại" chủ đề. Vì vậy, nó không phát triển như thể loại điều tra và không sinh động bằng phóng sự. Nó rất phổ biến trong các tờ báo.
 
Viết bài tổng hợp/tin tổng hợp như thế nào? Cần phải tập hợp thông tin và lựa chọn chúng (sự việc, giải thích, trích dẫn). Sau đó, phải chọn ra góc độ và xác định thông điệp cốt lõi. Chọn những thông tin cần thiết cho góc độ đã chọn, sắp xếp chúng. Nên dùng kết cấu kim tự tháp ngược, kết cấu dạng chứng minh hay phân tích. Cuối cùng là viết.

Dưới đây là bài/tin tổng hợp  

Ngày đầu tiên thi ĐH 2006 (đợt 2):

Xuất hiện nhiều hình thức gian lận mới

>> Vi phạm quy chế thi tiến sĩ: Ông Đào Ngọc Dung bị trừ 50% điểm thi
>> Tiêu cực trong thi cử

* 477 thí sinh bị xử lý kỷ luật
* TP.HCM: một trường hợp đóng giả giám thị

TT - Theo ghi nhận của Tuổi Trẻ, trong ngày thi đầu tiên của đợt 2, lượng thí sinh (TS) bị đình chỉ thi do sử dụng ĐTDĐ tăng vọt, đồng thời xuất hiện nhiều trường hợp vi phạm qui chế thi... khá mới mẻ...Tại Trường ĐH Khoa học tự nhiên (ĐHQG TP.HCM), có một TS khi vào phòng thi đã mang theo nhiều bản photocopy bằng tốt nghiệp THPT. Phía sau các bản photo, TS này đã dùng bút chì viết tài liệu lên đó để quay cóp. Đáng lưu ý là tại một hội đồng thi (HĐT) ở Cần Thơ của Trường ĐH KHXH&NV, giám thị đã phát hiện một TS dùng ĐTDĐ và có đeo tai nghe không dây. Tại Trường ĐH Sư phạm TP.HCM, vào buổi sáng, cán bộ coi thi đã phát hiện một TS nộp bài thi với hai tờ giấy thi có màu sắc khác nhau, màu mực trên giấy cũng khác nhau. Kiểm tra kỹ mới biết TS này đã dùng giấy thi tuyển sinh của những năm trước, sau đó chép bài văn mẫu vào. Khi vào phòng thi trúng tủ, TS này lấy tờ giấy thi cũ ra, giả chữ ký của các giám thị (TS này giả chữ ký rất giống) và đem lên nộp. Cũng trong buổi sáng, trường này cũng cảnh cáo một TS vì khi xin ra nhà vệ sinh đã dùng viết ghi chữ lên tay mình.

Trong ngày thi đầu tiên 9-7, có xấp xỉ 490.000 TS đến dự thi trong tổng số 647.031 hồ sơ đăng ký dự thi, đạt 75,67%. Sau hai môn thi đầu tiên, đã có 477 TS bị xử lý kỷ luật. Trong đó 438 TS bị đình chỉ thi, 14 bị cảnh cáo và 25 trường hợp bị lập biên bản xử lý ở mức khiển trách.

Đặc biệt vào buổi chiều, có một người đã đóng giả làm giám thị vào HĐT tại Trường ĐH Sư phạm TP.HCM. Sau khi làm "giám thị" trót lọt một thời gian, người này mới bị phát hiện qua một tình huống khá hi hữu: khi thư ký HĐT đến phát tiền bồi dưỡng cho giám thị, người này đã không nhận vì sợ lộ (do không có tên trong danh sách). Nghi ngờ, thư ký HĐT lập tức báo cáo với chủ tịch HĐT và người này lộ diện là một giám thị dỏm! Sau khi bị tạm giữ, người này khai tên là T.T.Đ., ở địa chỉ 88/30/32 Nguyễn Khoái, phường 2, Q. 4, TP.HCM trong khi giấy chứng minh nhân dân lại ghi ở khu phố 2, thị xã Sa Đéc, Đồng Tháp.Ban đầu T.T.Đ. khai là  SV khoa tiểu học của Trường ĐH Sư phạm, sau đó lại khai hiện đang học khoa hướng dẫn viên du lịch Trường Nghiệp vụ du lịch ngoại ngữ trên đường Nơ Trang Long (TP.HCM). Hiện cơ quan chức năng  đang tiếp tục làm rõ vụ việc.Tại Trường ĐH Kiến trúc TP.HCM, có bốn trường hợp bị đình chỉ thi do sử dụng ĐTDĐ, trong đó có một trường hợp vì để chế độ chuông báo thức nên bị phát hiện. Tại Trường ĐH Y dược TP.HCM có bốn trường hợp bị đình chỉ, trong đó có hai trường hợp là sử dụng ĐTDĐ. Cụ thể một TS mặc dù trời nóng bức nhưng vẫn mặc áo ấm, cán bộ coi thi thấy lạ kiểm tra thì phát hiện ĐTDĐ. Trường ĐH Luật TP.HCM có 18 trường hợp bị đình chỉ thi, trong đó có một TS mang máy tính có chép công thức toán bằng viết chì lên vỏ.Tại Trường ĐH Ngoại ngữ Hà Nội đã đình chỉ chín TS và xử lý ở mức khiển trách với hai TS. Đặc biệt, trong số bị đình chỉ, TS T.Đ.L. (SBD 05192), phòng thi 129 tại nhà C của trường đã bị đình chỉ vì viết bậy vào bài thi: sau khi nhận được đề, loay hoay không làm được bài, TS này đã viết vào bài thi một câu chê đề thi... không ra gì (!).

NHÓM PV GIÁO DỤC

 Ngoài ra còn có:

- Tin vặt: thông tin ngắn có tính giai thoại, gây cười, tiết lộ bí mật…
- Điểm báo:
tập hợp đoạn trích các bài báo. 

4. Câu Lead - Yếu tố không thể thiếu của tin:

Viết ra một cái bản tin là kết quả của một quá trình: àtìm được ý tưởng hay sự kiện để viết tin, à thu thập các thông tin cần thiết à viểt tin. Kết quả của quá trình đó dễ bị ban biên tập và bạn đọc đánh giá thấp, thậm chí bỏ qua tin của bạn nếu bạn viết một câu lead “Cùi bắp”. Viết lead rất khó và nó quyết định chất lượng của 1 tin. Nhiều người gọi câu mở đầu của tin là lead. Đúng hơn, nên hiểu ngược lại: Lead là câu mở đầu, và một cái lead ngon lành  còn phải mang nhiều yếu tố nữa để trở nên hấp dẫn. Lead không hay bạn đọc sẽ chẳng thèm để ý đến bản tin của bạn.

àLead là gì?

  • Là câu hoặc đoạn đầu tiên của tin.
  • Nắm bắt được phần TINH TÚY của câu chuyện
  • Trả lời câu hỏi: CÂU CHUYỆN CHÍNH Ở ĐÂY LÀ GÌ?
  • Làm cho độc giả chú ý và lôi độc giả vào câu chuyện.
  • Là điểm “nóng” nhất cho thấy sự sáng tạo của nghề báo. Phóng viên giỏi hay không thể hiện ở lead của họ.
àNhững điều cần lưu ý để viết lead tin hay và rõ ràng:
  • Trước hết hãy tự hỏi “Câu chuyện chính ở đây là gì?”
  • Chỉ sử dụng những thông tin quan trọng. Hầu hết các chi tiết được đưa vào phần sau của tin.
  • Cố gắng chỉ biểu đạt một ý, thông thường trong một câu.
  • Câu ngắn và không bị khô cứng, trong khoảng 25 – 25 chữ.
  • Cú pháp câu đơn giản – chủ ngữ-động từ-tân ngữ.
  • Thời quá khứ.
  • Tránh dùng câu bị động nếu có thể.
  • Luôn có yếu tố thời gian trong các lead của tin khó.
  • Cố hoàn thiện lead trước khi tiếp tục với cả câu chuyện. Nếu chưa viết được lead nghĩa là chưa làm xong công việc thu thập thông tin.
  • Nếu đến hạn chót vẫn không viết được lead, hãy tưởng tượng mẹ, vợ/chồng của bạn sẽ hỏi khi bạn về nhà “Hôm nay con/anh/em viết bài về vấn đề gì?” Câu trả lời có thể chính là lead./.

5.Viết tin theo cấu trúc hình tháp ngược

Ai cũng biết rằng tin được cấu trúc theo kiểu tam giác ngược là phù hợp với xu thế xã hội cần ngày một nhiều thông tin mà quỹ thời gian của người đọc thì dường như hẹp lại. Mục đích của kết cấu tam giác ngược là giúp độc giả nhanh chóng nắm bắt được tin và có thể chuyển sang tin khác bất cứ khi nào họ muốn. Đối với người biên tập thì cấu trúc này giúp chúng ta có thể cắt các đoạn cuối bài trong trường hợp thiếu chỗ trên trang báo. Vấn đề là viết tin theo kiểu tam giác ngược khó chứ đâu có dễ. Dưới đây là các lưu ý khi bạn viết tin theo kết cấu tam giác ngược.  
- Trong kết cấu kim tự tháp ngược, ý đầu tiên bao giờ cũng quan trọng nhất và tầm quan trọng của thông tin giảm dần.

  • Một lead hay sẽ tóm tắt toàn bộ tin
  • Đoạn văn thứ 2 nên bổ trợ cho lead, cung cấp thêm chi tiết. HOẶC, một lời trích dẫn ý nghĩa hỗ trợ cho lead sẽ có tác dụng rất nhiều. (Các phát biểu quan trọng cần phải đưa lên trên. Nhiều phóng viên không để ý lắm nên có khi có được mỗi một câu phát biểu hay thì nhét vào giữa hoặc thậm chí cuối bài. Và chớ có mở-đóng ngoặc kép cho cả câu nói dài.)
  • Đoạn văn thứ 3 nên hỗ trợ cho 2 đoạn đầu, bổ sung thêm thông tin, và cứ như vậy đến cuối câu chuyện.

- Đảm bảo dẫn nguồn tin ngay trong lead hoặc đoạn văn thứ 2.
- Cú pháp câu đơn giản: chủ ngữ-động từ-tân ngữ.
- Dùng các câu ngắn.
- Mỗi đoạn văn chỉ mang một ý, và mỗi đoạn văn chỉ gồm 1 đến 2 câu.
- Cố gắng dùng nhiều câu chủ động.
- Sử dụng thời quá khứ./.

có tham khảo tư liệu của trang web: http://vietnamjournalism.com


e-News

  • Chưa có lời bình cho bài viết này.