Kỹ năng đọc hiểu là một trong những kỹ năng cần thiết trong đời sống hằng ngày, nhằm giúp người đọc tiếp thu thông tin và nâng cao hiểu biết của mình. Đặc biệt, trong việc học ngoại ngữ, đọc hiểu là một môn học bắt buộc và có những lợi ích riêng biệt.

Thứ nhất, môn Đọc hiểu giúp người học nắm được những thông tin về nhiều lĩnh vực khác nhau vì một số lượng lớn các bài đọc trong giáo trình Đọc hiểu môn tiếng Anh có nguồn gốc từ các tạp chí, bài báo khoa học. Ví dụ, những bài đọc trong giáo trình IELTS (International English Language Testing System) thường trích những bài báo, những nghiên cứu khoa học từ các tạp chí đáng tin cậy. Một dẫn chứng cho trường hợp này là quyển Complete IELTS 4.0 – 5.0 của nhà xuất bản Đại học Cambridge có những bài đọc về một số danh nhân (nhà thám hiểm và nhà văn Freya Stark), những phát minh (khối Rubic – Rubik cube), hay những thông tin trong lĩnh vực khoa học khác (đời sống của cá voi lưng gù Humpback Whales). Thông qua làm các bài đọc, người học cũng tiếp thu được một số thông tin về những chủ đề được sử dụng trong bài.

Thứ hai, môn Đọc hiểu còn cung cấp cho người học từ vựng thuộc nhiều lĩnh vực khác nhau cũng như hiểu được sự đa dạng về mặt ngữ nghĩa của một từ trong những hoàn cảnh khác nhau. Ví dụ, từ “Interest” mang nghĩa chung là hứng thú, nhưng trong lĩnh vực kinh tế còn mang nghĩa là “tiền lãi”. Thông qua các bài đọc thuộc nhiều chuyên ngành khác nhau, người đọc sẽ nhận ra được sự đa dạng của từ vựng trong những ngữ cảnh khác nhau.

Thứ ba, trong quá trình đọc, người học sẽ tiếp thu cách sử dụng cấu trúc ngữ pháp cũng như văn phong được sử dụng bởi tác giả bài viết. Ngoài ra, việc đọc còn giúp người học nâng cao khả năng liên tưởng, sáng tạo và tư duy thông qua việc liên tưởng từ những từ ngữ, câu văn trong bài, cũng như so sánh nội dung được viết bởi các tác giả khác nhau trong cùng chủ đề, lĩnh vực.

Sinh viên nghiên cứu tài liệu tại Thư viện. Nguồn: eNews

Tuy nhiên, việc đọc có nhiều mục đích khác nhau, đọc sách vì mục đích giải trí (reading for pleasure) có sự khác biệt so với đọc hiểu trong môi trường học thuật (academic reading). Ví dụ, môn Đọc hiểu tiếng Anh đòi hỏi sinh viên phải có khả năng hiểu nội dung bài đọc và hoàn thành những bài tập có liên quan. Thông thường, những bài tập này nhằm giúp sinh viên hiểu được nội dung tổng quan của bài đọc (general ideas) và có khả năng tập trung vào những nội dung chủ yếu trong bài (key ideas) hoặc các nội dung chi tiết (details). Hơn nữa, thời gian cũng là một yếu tố ảnh hưởng đến việc đọc của sinh viên. Ví dụ, sinh viên phải hoàn thành bài đọc và bài tập trong một khoảng thời gian được giao và có những bài tập chỉ yêu cầu sinh viên tập trung vào một số nội dung nhất định, không đòi hỏi sinh viên phải nắm được từng chi tiết cụ thể trong bài. Điều này khiến sinh viên chịu áp lực trong quá trình học cũng như ảnh hưởng đến hứng thú đọc sách nói chung và môn Đọc hiểu tiếng Anh của sinh viên nói riêng.

Với yêu cầu như thế, giáo viên cần tìm những bài đọc, tài liệu với nội dung đa dạng, phù hợp với sinh viên nhằm tăng cường hứng thú đối với việc đọc sách nói chung và môn Đọc hiểu nói riêng. Mặc dù có rất nhiều nguồn tư liệu giúp người học rèn luyện kỹ năng đọc hiểu, tôi đánh giá cao tác dụng của truyện. Thứ nhất, nội dung của truyện không khô khan như các bài báo, tạp chí. Thứ hai, có những truyện nước ngoài đã được dịch sang tiếng Việt và người đọc sẽ dễ dàng liên tưởng đến sự tương đồng cũng như giúp người đọc có khả năng đoán ngữ nghĩa của một số từ trong tiếng Anh thông qua truyện họ đã đọc và được dịch sang tiếng Việt. Thứ ba, truyện là một trong những nguồn tư liệu quen thuộc đối với đa số người học với ngôn từ gần gũi, giúp người đọc dễ hiểu và dễ tiếp thu nội dung hơn so với ngôn từ sử dụng trong bài báo hay tạp chí.

Có rất nhiều nguồn học liệu cung cấp cho người học và giáo viên những bài đọc là những mẩu truyện ngắn với ngôn từ được sử dụng ở nhiều cấp độ khác nhau, tùy thuộc vào năng lực của người học. Bên cạnh đó, những nguồn học liệu này còn cung cấp những bài tập, trò chơi giúp cho người học đỡ nhàm chán trong quá trình học. Ví dụ, sau một bài đọc, người học có thể tham gia trò chơi ô chữ (crossword puzzle), tìm những từ trong bài tương ứng với các gợi ý của trò chơi. Điều này giúp người học củng cố, nâng cao vốn từ vựng của mình. Một số bài đọc ở cấp độ cao hơn có thể đòi hỏi người đọc phải xác định độ chính xác của thông tin trong phần câu hỏi với nội dung trong bài (True/False/Not Given). Ngoài ra, người đọc có thể đọc theo nhóm và trao đổi, thảo luận thông tin trong bài kết hợp với một số hoạt động như câu hỏi thảo luận (Discussion questions) hoặc sáng tạo ra các tình tiết trong nội dung câu truyện. Đối với lớp học ngoại ngữ, giáo viên có thể bổ sung thêm hoạt động kể truyện thông qua hình ảnh; trong đó giáo viên sẽ đưa ra các hình ảnh gợi ý và học viên sẽ tự xây dựng nên câu truyện hoặc kể lại truyện dựa trên sự hiểu biết về nội dung truyện và khả năng ngôn ngữ của mình.

Để minh họa cho một số hoạt động trong giờ Đọc hiểu có thể sử dụng bài đọc trong quyển “Aladdin và cây đèn thần” (Aladdin and the Enchanted Lamp). Trước khi vào bài đọc, học viên sẽ tham gia hoạt động ghép hình (Matching – Prereading activity); trong đó học viên sẽ dựa trên những gợi ý cho sẵn, liên quan đến nội dung câu truyện và ghép với hình ảnh tương ứng. Đây là hoạt động ở mức độ cơ bản, giúp học viên nắm được những nội dung chính trong truyện và sẽ dễ dàng nắm được nội dung toàn bài khi tiến hành đọc bài. Phần nội dung bài đọc về tác phẩm đã được rút gọn phù hợp với thời gian hạn chế của một buổi học. Sau phần đọc, những hoạt động nâng cao sẽ được cung cấp, thúc đẩy học viên phát huy tính sáng tạo và khả năng ngôn ngữ của mình để dự đoán những tình tiết sẽ xảy ra tiếp theo trong câu truyện.

Với cách thiết kế này, học viên sẽ có được những hiểu biết cơ bản về nội dung bài đọc trước khi đọc cũng như dễ dàng hiểu bài. Ngoài ra, cách sử dụng hình ảnh sẽ tăng hứng thú và khả năng suy luận, sáng tạo của học viên. Bài đọc được chọn lọc với những nội dung quen thuộc giúp học viên dễ hiểu. Cuối bài, học viên sẽ có cơ hội tổng hợp nội dung đã đọc và sẽ tiến hành phát triển hiểu biết của mình về bài, cũng như sử dụng khả năng ngoại ngữ để diễn dạt những nội dung đó.

Hy vọng những chia sẻ này sẽ giúp cho bạn đọc tìm được cách học phù hợp và tìm được hứng thú trong việc học môn Đọc hiểu.

 

Tài liệu tham khảo

Guy Brook-HartVanessa Jakeman. (2012). Complete IETLS Bands 4-5. Nhà xuất bản Đại học Cambridge.

Judith Dean. Aladdin and the Enchanted Lamp [Aladdin và cây đèn thần]. English Center – Đại học Oxford www.englishcenter.dk/Files/Billeder/PDF/pdfoxford/.../newobwaladdinwork.pdf

 

Dương Minh Chiến - TT.TNNL&PTCĐ

  • Chưa có lời bình cho bài viết này.