Văn hóa Óc Eo có tầm quan trọng rất lớn đối với việc nghiên cứu văn hóa, lịch sử của vùng Đồng bằng sông Cửu Long. Ở Nam Bộ, di tích văn hóa Óc Eo được phát lộ ở nhiều tỉnh thành. Trên địa bàn tỉnh An Giang, di tích nền văn hoá Óc Eo được phát hiện ở huyện Tri Tôn, Tịnh Biên, Thoại Sơn... Hiện nay, những dấu vết vật chất của nền văn hóa Óc Eo không chỉ là một di sản văn hóa, lịch sử quý giá mà còn là sản phẩm du lịch đặc thùcủa tỉnh An Giang.

Văn hóa Óc Eo là một nền văn hóa phát triển ở một trình độ cao, có vai trò quan trọng trong lịch sử phát triển văn hóa Đông Nam Á. Văn hóa Óc Eo được nhà khảo cổ học người Pháp Louis Malleret phát hiện và khai quật lần đầu tiên vào năm 1944 tại Gò Óc Eo, xã Vọng Thê, huyện Thoại Sơn, tỉnh An Giang.  

Văn hóa Óc Eo đã đem lại những thông tin quý giá về nền văn hóa bản địa gắn liền với sự tồn tại của vương quốc Phù Nam thông qua các di tích, di chỉ và hiện vật được phát hiện về tín ngưỡng, cư trú, trình độ sản xuất, kinh tế, đời sống sinh hoạt... Phù Nam là một trong những nhà nước đầu tiên được hình thành ở vùng Đông Nam Á chịu ảnh hưởng của văn hóa Ấn Độ. Quốc gia này đã từng tồn tại trên vùng đất An Giang từ thế kỷ thứ I đến thế kỷ thứ VII SCN, trải qua 13 triều đại, bị tàn lụi vì chinh chiến và thiên tai.

Những di vật tìm thấy trong văn hóa Óc Eo rất phong phú và đa dạng về chủng loại, chất liệu;... mỹ thuật tinh xảo, đạt đến trình độ cao; thể hiện được sự phồn vinh của vương quốc Phù Nam. Văn hóa Óc Eo được xem là 1 trong 3 nền văn hóa cổ đại trên đất nước Việt Nam. Tại Nam Bộ, nhiều di tích Óc Eo đã được phát hiện và khai quật ở nhiều nơi như An Giang, Kiên Giang, Cần Thơ, Đồng Tháp, Vĩnh Long, Trà Vinh, Long An, Đồng Nai, Tây Ninh... Trong đó,khu di tích Óc Eo – Ba Thê ở huyện Thoại Sơn (tỉnh An Giang) được xem trung tâm sản sinh và lưu giữ các di tích, di vật điển hình nhất của văn hóa Óc Eo. Khu di tích này cũng được đánh giá là địa điểm khảo cổ có quy mô rộng lớn nhất, tập trung số lượng di vật và di tích nhiều nhất, đa dạng nhất về chủng loại, cao cấp về trình độ kỹ thuật, yếu tố thẩm mỹ cao trong các di tích văn hóa Óc Eo và vương quốc Phù Nam từng được phát hiện.

Các cổ vật được tìm thấy tại khu di tích Óc Eo

Cuộc khai quật khảo cổ học Óc Eo, có quy mô vào loại lớn và đã phát lộ một thành thị cổ, một trung tâm thương mại quốc tế có trình độ phát triển kinh tế, văn hóa vào hàng cao nhất thế giới trong 5 – 6 thế kỷ đầu Công nguyên. Các nhà khảo cổ học đã khai quật được nhiều cổ vật quý giá như tượng thờ trong di tích đền tháp, mộ táng cùng các vật dụng sinh hoạt vật chất, sinh hoạt tinh thần của người Phù Nam. Qua các di tích, di chỉ, hiện vật tìm thấy ở di tích Óc Eo góp phần chứng minh vùng đất An Giang vào những thế kỷ đầu công nguyên từng là một trung tâm kinh tế, chính trị và văn hóa có quy mô lớn, đóng vai trò là một hải cảng sầm uất của vương quốc Phù Namxưa.

Từ di chỉ khai quật cho thấy văn hóa Óc Eo còn thể hiện 1 nền thủ công phát triển với nghề luyện kim, nấu thủy tinh, kim hoàng, làm gốm, làm gạch... Bên cạnh đó, hoạt động thương nghiệp của vương quốc Phù Nam có phạm vi trao đổi rộng lớn. Căn cứ vào các loại tiền, con dấu... khai quật được cho thấy văn hóa Óc Eo có giao lưu với văn hóa Ấn Độ, Trung Hoa, vùng Địa Trung Hải, vùng Trung Á... Các cổ vật của nền văn hóa Óc Eo đã chứng minh về 1 thời kỳ phát triển rực rỡ xa xưa của vùng đất An Giang nói riêng và vùng ĐBSCL nói chung.

Di tích Óc Eo – Ba Thê không chỉ hấp dẫn các nhà nghiên cứu văn hóa, khảo cổ trong và ngoài nước mà còn là một điểm đến có sức hấp dẫn lớn của ngành du lịch tỉnh An Giang.  Di tích Óc Eo cuốn hút du khách bởi sự phong phú của loại hình, sự độc đáo của chất liệu và vẻ đẹp rực rỡ của mỹ thuật chế tác các di chỉ. Qua những di tích, di chỉ được trưng bày, du khách sẽ khám phá những nét kiến trúc và văn hóa của một đô thị cổ xưa, cách nay khoảng 2.000 năm.

Nhà trưng bày cổ vật Óc Eo còn bảo lưu nhiều hiện vật đồ đá, đồ đất nung, đồ gốm khá phong phú như bình, vò, lọ, mảnh ngói, mảnh phù điêu... hàm chứa những thành tố của nền văn minh bản địa giao thoa với các nền văn hóa khác như Ấn Độ, Trung Hoa... Trong đó, nổi bật nhất là nghệ thuật khai thác đá quý, chế tác vàng và làm đồ thờ cúng. Việc tham quan, nghiên cứu và bảo tồn di tích văn hóa Óc Eo sẽ làm giúp du khách hiểu rõ hơn quá trình khai phá mở mang vùng đất Nam bộ và cương vực quốc gia.

Với những giá trị văn hóa, lịch sử đặc biệt, Thủ tướng chính phủ đã xếp hạng Di tích khảo cổ và Kiến trúc nghệ thuật Óc Eo – Ba Thê là “Di tích cấp Quốc gia đặc biệt” theo quyết  định  số 1419/QĐ – TTg ngày 27/9/2012. Tỉnh An Giang cũng đang chuẩn bị các điều kiện cần thiết để lập hồ sơ đề xuất UNESCO đề nghị công nhậnvăn hóa Óc Eolà “Di sản văn hóa Thế giới”.Việc vinh danh di tích Óc Eo được xem là cơ hội để di tích Óc Eo – Ba Thê được đầu tư, quy hoạch du lịch hợp lý và hướng đến phát triển thành một điểm đến trọng điểm của tỉnh An Giang. Sự kiện này sẽ là một cú hích quan trọng cho ngành du lịch An Giang hướng tới những thành công mới. 

                                           

Mỹ Duyên – Khoa VHNT

  • Chưa có lời bình cho bài viết này.