Trong những năm qua, nhiều học sinh không mấy “mặn mà” với việc học tập và nghiên cứu sử học. Nguyên nhân nào đã dẫn đến thực trạng trên? Giải pháp nào để giúp học sinh “yêu thích” môn Lịch sử? Và tương lai môn Sử sẽ ra sao?

Theo thống kê từ dữ liệu điểm thi của Bộ GD&ĐT năm 2015, chỉ 153.688 thí sinh chọn thi Sử trong tổng số hơn 1 triệu thí sinh, thấp nhất trong số các môn tự chọn trong kỳ thi THPT Quốc gia. Năm 2016, chỉ khoảng 133.500 thí sinh chọn môn Lịch sử trong tổng số gần 890.000 thí sinh dự thi, cá biệt nhiều hội đồng thi không có thí sinh nào chọn môn Lịch sử. Đáng buồn hơn, có tới 2.251 thí sinh bị điểm liệt (dưới điểm 1) (*).

Thí sinh tham dự kỳ thi THPT Quốc gia 2016 tại Trường ĐHAG

Nhiều bạn xem Đài truyền hình Việt Nam vẫn không quên phóng sự về kiến thức lịch sử một số bạn học sinh. Kết quả có khoảng 90% học sinh không biết hoặc trả lời sai câu hỏi “Quang Trung - Nguyễn Huệ có quan hệ như thế nào?”. Đặc biệt có nhiều em cho rằng họ là “hai anh em”, “bạn chiến đấu”, “cha con”… Còn nhiều câu chuyện đáng buồn hơn nữa, nhưng hãy dừng lại vì nếu liệt kê chỉ làm những người yêu thích môn Sử và bản thân lịch sử thêm buồn.

Có 2 nguyên nhân chủ yếu dẫn đến thực trạng môn Lịch sử ít được quan tâm. Nguyên nhân thứ nhất là do nhu cầu về việc làm và thu nhập. Quá trình công nghiệp hóa của đất nước đã hướng mọi người lựa chọn các ngành phục vụ cho sản xuất công nghiệp với nhiều cơ hội nghề nghiệp. Điều đó tạo ra một sự chuyển biến đối với học sinh phổ thông. Các bạn cố học tốt những môn Khoa học tự nhiên (toán, lý, hóa, sinh) để có thể thi đỗ vào các ngành nghề dễ tìm việc làm. Để tập trung học tốt các môn tự nhiên, nhiều bạn đã chọn biện pháp xem nhẹ các môn Khoa học xã hội, đặc biệt là môn Sử. Vì vậy, các bạn thường lơ là trong việc học và kết quả là chất lượng học tập lịch sử không cao. Ngoài ra, các ngành nghề có môn Sử không nhiều lựa chọn và khi ra trường thì sinh viên sẽ ít cơ hội nghề nghiệp hơn. Những vấn đề trên đã tác động rất lớn đến tâm lý các em học sinh, các bạn trẻ ít chú ý và hướng đến việc ôn luyện và trao dồi sử học, khiến cho môn Lịch sử không được coi trọng. Nguyên nhân thứ hai do tính chất riêng của môn Sử. Vì đối tượng của lịch sử là quá khứ, nên người giảng dạy khó có thể áp dụng các phương pháp “trực quan sinh động” như các môn học khác, cộng với việc phải nhớ nhiều sự kiện, ngày tháng làm cho nhiều học sinh cảm thấy khó khăn trong những giờ học lịch sử.

Để khắc phục tình trạng trên, cơ quan các cấp, các ngành, đặc biệt là Bộ Giáo dục đã không ngừng tìm hiểu hứng thú của học sinh đối với môn Sử và cũng đưa ra nhiều giải pháp nhằm tăng sức thu hút của môn học này. Trong thời gian gần đây, có nhiều giải pháp đang được nghiên cứu thực hiện như: tích hợp môn Lịch sử với môn Giáo dục công dân và An ninh quốc phòng thành môn Công dân với Tổ Quốc hay áp dụng thi trắc nghiệm đối với môn Lịch sử.

Kết quả là trong thi THPT Quốc gia năm 2017, số lượng thí sinh đăng ký dự thi môn Sử tăng nhanh.Nếu năm 2015 và  2016, số thí sinh chọn môn Lịch sử chỉ chiếm khoảng 15%, thấp nhất so với các môn tự chọn khác, thì năm 2017, số lượng thí sinh chọn môn Lịch sử cao nhất trong số các môn thành phần. Theo thống kê tính đến ngày 17/04/2017 của Bộ GD&ĐT, trong tổng số 705.264 thí sinh đã có tới 350.236 thí sinh chọn thi môn Lịch sử, chiếm tỷ lệ cao nhất 49,7% (*).

Dự đoán sự khả quan về điểm số. Năm 2016, trong 124.312 thí sinh dự thi môn Lịch sử, có 69.819 thí sinh đạt điểm trung bình chiếm 56,16%, 5.411 thí sinh đạt điểm 8 trở lên chiếm 4,35%, nhưng chỉ có 4 thí sinh đạt điểm 10; 26 thí sinh đạt điểm 9,75 và hơn 2.251 thí sinh bị điểm liệt (dưới điểm 1) chiếm khoảng 1,81%. Các chuyên gia nhận định rằng điểm thi THPT Quốc gia môn Lịch sử năm 2017 vẫn không cao, phổ biến ngưỡng điểm trung bình từ 4 - 6 điểm, nhưng số thí sinh đạt từ 8 điểm trở lên và điểm 10 có thể nhiều hơn hẳn các năm trước nhờ tính may mắn ở hình thức thi trắc nghiệm (*).

Nguyên nhân của sự chuyển biến. Có nhiều tác động làm cho môn Lịch sử đi theo chiều hướng tích cực, trong đó có nguyên nhân môn Sử được thi bằng hình thức trắc nghiệm. Theo đó, học sinh không phải học thuộc lòng nhiều sự kiện, diễn biến và những vấn đề lịch sử khác mà sẽ tư duy tích cực hơn.

Triển vọng trong tương lai. Những thống kê trên cùng với nhiều ý kiến từ các bài viết: “Nên xem môn Lịch sử quan trọng như tiếng Anh”, “Không bỏ hay xem nhẹ môn Lịch sử”, “Không còn tình trạng môn Lịch sử “trắng” học sinh tại Hà Nội”, đã ít nhiều thể hiện sự chớm nở về triển vọng ở môn Lịch sử. Đây là điều vui mừng cho nền giáo dục Việt Nam nói chung và việc dạy học Lịch sử nói riêng. Hy vọng rằng môn Lịch sử sẽ tiếp tục được nhiều thí sinh quan tâm, lựa chọn và học tập nghiêm túc. Cũng tin rằng môn Sử sẽ được đón nhận những dấu hiệu khả quan hơn trong thời gian sắp tới.

Tuy nhiên, việc nhiều thí sinh chọn môn Sử không đơn thuần là môn học này đang được nhiều học sinh yêu thích mà xuất phát từ nhiều nguyên nhân. Cách lựa chọn môn này chỉ mang tính đề phòng bị “điểm liệt”. Chọn thi môn Lịch sử chỉ là giải pháp tránh rủi ro của phần lớn thí sinh có học lực trung bình và trên trung bình. Và khi thi trắc nghiệm, học sinh không biết rõ câu trả lời cũng có thể khoanh “bừa” để khỏi bị“điểm 0”.

Nếu muốn thu hút học sinh đến với môn Lịch sử, bên cạnh những thay đổi, tuyên truyền thì khuyến khích động lực của chính các em học sinh cũng là điều quan trọng. Thử hỏi, một bạn trẻ không thích thì cho dù một giáo viên cử nhân, thạc sĩ hay vị giáo sư sử học tài giỏi đến mấy cũng khó lòng kêu gọi các em học sử một cách nghiêm túc.

Thử đặt ra câu hỏi: “Bạn có thấy hứng thú với môn Lịch sử không?”. Nếu đứng trên phương diện người học sinh phổ thông bạn sẽ trả lời ra sao, chắc sẽ có rất nhiều cái lắc đầu. Thêm một câu hỏi khác: “Lịch sử có quan trọng không?”. Với câu này, các bạn hãy suy ngẫm về quá khứ và mở ra trang sử của dân tộc để kiểm chứng trước khi trả lời. Nếu lịch sử không quan trọng thì tại sao từ thời xa xưa ông cha ta đã quan tâm đến, chẳng hạn như những bộ lạc dùng một hòn sỏi vẽ lên vách đá để ghi lại dấu ấn mình đã trải qua, nhiều sử gia thời phong kiến chép lại lịch sử một cách rành mạch... Và những thứ đã trôi qua đều là quá khứ, là lịch sử. Chúng ta học sử để tái hiện quá khứ, đối chiếu với hiện tại và rút ra bài học kinh nghiệm cho tương lai. Có những bài học ông cha ta đã dạy chúng ta phải tiếp thu và vận dụng. Tổ tiên đã bỏ công sức và xương máu để làm nên lịch sử vẻ vang và hào hùng của dân tộc. Thế thì tại sao chúng ta lại bỏ mặc và thờ ơ với lịch sử một cách đáng buồn như vậy?

Mọi môn học đều có nét đặc trưng và thú vị, môn Sử cũng vậy. Nếu chúng ta có đam mê và hiểu rõ về lịch sử thì sẽ có cái nhìn khác hẳn. Lịch sử là những thứ hiển hiện bên cạnh mỗi người và nó rất hữu ích. Môn Lịch sử không chỉ cho học sinh thấy được quá trình dựng nước và giữ nước của dân tộc, mà còn giáo dục lòng yêu nước, biết ơn tiền nhân, giáo dục hoài bão và ý chí xây dựng đất nước cho thế hệ trẻ. Điều này rất phù hợp với mục tiêu đào tạo con người phát triển toàn diện cả đức lẫn tài của nền giáo dục nước ta. Còn đối với thế hệ đã qua thời học sinh, sinh viên thì cũng cần phải quan tâm nghiên cứu sử học bởi những kiến thức lịch sử sẽ giúp các bạn vận dụng nhiều bài học quý báu vào cuộc sống hằng ngày. Tóm lại, lịch sử cung cấp nhiều tri thức hữu ích phục vụ cho đời sống cũng như rèn luyện vô số kỹ năng thiết thực cho chúng ta. Song song đó, lịch sử đang rất cần các bạn nghiên cứu, bảo tồn và phát triển để những giá trị quý báu của ông cha ta sẽ được truyền lại cho con cháu mai sau.

 

(*) Các số liệu được sử dụng từ các bài viết:

 1. “Năm 2017, điểm thi THPT quốc gia môn Lịch sử sẽ cao kỷ lục?”do bạn Lưu Luyến tổng hợp, đăng ngày 20/04/2017, trên trang “hoc.vtc.vn”.

 2. “Kỳ thi Trung học phổ thông quốc gia 2017: Thí sinh bỗng ‘chuộng’ môn xã hội”của bạn Tùng Anh, đăng ngày 19/04/2017, trên trang “danviet.vn”.

3. “Số lượng thí sinh thi THPT quốc gia 2016 giảm 120.000” của bạn Nguyễn Đức Nghĩa, đăng ngày 30/06/2016, trên trang “tuyensinh.tuoitre.vn”.

Minh Tạo - DH15SU

  • Chưa có lời bình cho bài viết này.