Vượt lên trên 130 tác phẩm dự thi, tác phẩm Man mác Vàm Nao” của thầy Trương Chí Hùng – giảng viên Bộ môn Giáo dục Tiểu học, Khoa Sư phạm, Trường ĐHAG đã đoạt giải Nhất tại Cuộc thi Bút ký văn học ĐBSCL năm 2016 - 2017, thầy có thể chia sẻ một vài cảm nhận của mình?

Hơn mười năm sáng tác, đây là giải thưởng cao nhất tôi nhận được. Vì thế giải thưởng là niềm động viên lớn để tôi tiếp tục dấn thân trên bước đường sáng tạo. Càng vui hơn khi tác phẩm đạt giải lại viết về chính quê hương Phú Tân của tôi. Đây có thể được xem chút lòng tri ân gởi về vùng đất và con người nơi quê nhà.

 

Tác phẩm đã ra đời như thế nào (cảm hứng, ý tưởng)? Thầy có thể nói về những kỷ niệm của mình trong quá trình hoàn thành bài viết này?

Tôi sinh ra và lớn lên ở Phú Tân nhưng đi học, đi làm rồi định cư tại Thành phố Long Xuyên. Những trăn trở về quê nhà luôn đau đáu trong tâm thức tôi. Vậy nên việc chọn và viết về sông Vàm Nao diễn ra trong tôi nhanh lắm. Tôi viết bằng ký ức của tuổi thơ từng ngụp lặn trên con sông đầy huyền thoại ấy. Viết bằng số phận của những người dân hạ bạc quê tôi sống bằng nghề giăng lưới cá bông lau nhưng số phận bấp bênh vì nguồn tài nguyên trên sông ngày càng cạn kiệt. Viết bằng giọt nước mắt của những người con Phú Tân vì cùng quẫn phải trôi dạt xứ người như Tuyết Mai(**). Viết bằng niềm tin rừng rực trong ánh mắt cương nghị của cô bé Thu Tâm(**), người muốn vực dậy tiềm năng du lịch Vàm Nao đầy hứa hẹn. Và bao nhiêu điều khác nữa không thể nói hết được. Tất cả đã ở trong tôi từ lâu, theo cách này hay cách khác, khi viết mọi thứ tự tuôn ra trên trang văn.

Một góc man mác Vàm Nao...

Hình ảnh con sông Vàm Nao ý nghĩa như thế nào đối với thầy và người dân Phú Tân?

Vàm Nao là con sông nối liền hai dòng Tiền giang và Hậu giang. Tuy chiều dài chưa quá mười cây số nhưng Vàm Nao lại ẩn chứa nhiều giá trị. Dân Phú Tân nói riêng và An Giang nói chung hầu như ai cũng từng nghe huyền thoại về “Ông Năm Chèo” nằm ẩn mình dưới đáy sông này, chờ đến ngày “đời tới” (tận thế) sẽ ăn thịt những ai độc ác, cứu giúp những người phước lành. Các làng nghề quết bánh phồng, nghề rèn truyền thống, nghề làm cà ràng dọc bờ sông cũng điểm tô những màu sắc văn hóa khiến con sông khó lẫn vào đâu được. Do phù sa bồi đắp hằng năm nên đất đai hai bên bờ sông mỡ màu, cây trái tốt tươi, quanh năm phủ một sắc xanh man mác. Ngoài ra, nhắc đến sông Vàm Nao không thể không nhắc đến cá bông lau, một giống cá da trơn độc nhất vô nhị chỉ có ở con sông này. Đối với bản thân tôi, Vàm Nao gắn liền với bao kỷ niệm tuổi thơ, bao hình ảnh day dứt mãi trong tiềm thức. Khi chứng kiến sự đổi dời của cuộc mưu sinh, con sông như cũng oằn mình cùng bao số phận, điều đó khiến tôi rất chạnh lòng. Tôi viết về Vàm Nao, viết về những con người bấp bênh giữa cuộc mưu sinh bằng trải nghiệm và ký ức vui buồn lẫn lộn.

 

Theo thầy, để một tác phẩm ghi lại dấu ấn cần có những yếu tố nào?

Câu hỏi này lớn quá, có vẻ đã vượt tầm của một người viết nghiệp dư như tôi. Tôi chỉ cố gắng viết chân thật nhất những cảm xúc của mình, còn đón nhận nó thế nào là chuyện của độc giả. Tạo dấu ấn với độc giả là một thành công của người viết, nhưng nếu tác phẩm sống được lâu bền với độc giả thì càng đáng quý hơn. Tôi nghĩ mỗi người viết sẽ có cách thức riêng để làm điều họ cần. 

 

Với tư cách là một người thầy giáo và một tác giả trẻ, thầy có những suy nghĩ trăn trở gì về thể loại bút ký trong đời sống hiện nay ?

Cá nhân tôi thích đọc bút ký nhưng lại chỉ mới tập tành sáng tác thể loại này gần đây thôi. Tôi nhận thấy đây là một thể loại khó, kén người viết, kén độc giả và kén cả nơi đăng tải tác phẩm. Một bài bút ký đầy đặn thường có dung lượng trên dưới 5000 từ, nhật báo hiếm khi đăng, các tạp chí văn học đôi khi cũng dè dặt, vì nếu đăng một bút ký dài như thế sẽ “mất đất” dành cho các tác giả khác. Người đọc và thưởng thức được thể loại bút ký thì thường chỉ là dân trong nghề. Dân “ngoại đạo” ít khi tìm đến. Ngay cả những tác phẩm bút ký được đưa vào sách giáo khoa như “Người lái đò sông Đà” (Nguyễn Tuân) hay “Ai đã đặt tên cho dòng sông?” (Hoàng Phủ Ngọc Tường) đặc sắc là thế nhưng tôi vẫn rất khó khăn để học trò mình cảm nhận được. Rất khó để chuyển tải cái chất bảng lãng mơ hồ đầy tính thơ của ký. Viết bút ký lại rất cực, đòi hỏi phải có tư liệu theo kiểu “người thật việc thật” nhưng cách chuyển tải thì dạt dào cảm xúc, trang viết phải thật sự thăng hoa. Có lẽ vì những nguyên do đó nên số người sáng tác thể loại này luôn hiếm hoi hơn nhiều so với các thể loại khác như thơ hay truyện ngắn. Nhưng dù sao, tôi vẫn đinh ninh rằng, trong tương lai, thể loại này sẽ có chỗ đứng trang trọng trong đời sống văn chương ở nước ta.

Tác giả Trương Chí Hùng bên bàn viết

Thầy có điều gì nhắn nhủ với sinh viên yêu thích viết lách, đặc biệt là những cộng tác viên e-News?

E-News là nơi tôi tập tành viết lách từ thời sinh viên, và tôi vẫn còn cộng tác với trang báo này cho đến hôm nay, chắc chắn còn sau này nữa.Mỗi lần được e-News đăng bài, dù một bản tin ngắn hay một bài viết đong đầy cảm xúc, tôi đều thấy niềm bồi hồi như lần được đăng bài viết đầu tiên. Chính nhờ viết bài cho e-News mà tôi được trau dồi kỹ năng, hỗ trợ tốt cho việc học Văn khi ấy và dạy Văn hiện thời. Không những thế, tôi còn được giao lưu nhiều bạn bè cùng đam mê, được trải nghiệm nhiều kỷ niệm đẹp. Cá nhân tôi luôn tri ân trang eNews, tri ânBan biên tập (đặc biệt là cô Hồng Mai– nguyên Trưởng BBT e-News và thầy Tùng Chinh– Trưởng BM Ngữ văn, Chủ nhiệm CLB Văn thơ) - những người đã chăm chút sửa chữa cho tôi từng con chữ đầu tiên trên trang viết. Tôi muốn các bạn sinh viên hãy cứ mạnh dạn viết, mạnh dạn cộng tác với e-News hay bất kỳ tờ báo, tạp chí nào. Hãy cảm nhận và viết về những gì thân thuộc, gần gũi nhất với các bạn. Đừng ngại những vấp váp thô vụng ban đầu, vì e-News luôn có những biên tập viên đầy thân thiện và trách nhiệm, sẽ tận tình góp ý chia sẻ để các bạn ngày càng vững vàng hơn. Sẽ đẹp biết bao khi hành trang tuổi thanh xuân của các bạn có thêm những bài viết chia sẻ với thầy cô, bạn bè!

(*) Bút ký văn học là một trong ba cuộc thi sáng tác văn học (cùng với thơ và truyện ngắn) được Liên hiệp các hội VHNT 13 tỉnh Đồng bằng SCL luân phiên tổ chức định kỳ. Đây là dịp để các cây bút chuyên và không chuyên thi thố tài năng. Cuộc thi bút ký năm 2016-2017 do Hội VHNT Tỉnh Long An đăng cai tổ chức. Có 83 tác giả tham gia, với 138 tác phẩm. Ban Giám khảo đã chọn 12 tác phẩm xuất sắc nhất để trao giải.

(**) Nhân vật trong bút ký Man mác Vàm Nao”.

Mời đọc bút ký đoạt giải Nhất "Man mác Vàm Nao" - Trương Chí Hùng.

Thiện Huỳnh

  • Tran The Vinh

    Nguoi phong van hay, tac gia cung tai...