Tôi phát hiện ra mình, từ lâu đã ẩn chứa một dòng “máu me” mê sách. Bởi sự đọc không phải ai cũng đam mê, và mê đến cùng. Vậy nên tôi thích lời của nhà văn người Scotland - Thomas Carlyle: “Trong những cuốn sách ẩn chứa linh hồn của suốt chiều dài quá khứ.” Ban đầu, tôi mường tượng rằng, để viết nên được những trang sách, loài người phải trải qua quá trình sáng tạo ngôn ngữ và chữ viết, phải cực kỳ công phu và vĩ đại. Rồi người ta phải mất biết bao nhiêu công sức nữa, kể cả tính mạng để trải qua tất cả những cuộc thử nghiệm tự nhiên, chắt lọc kinh nghiệm lại thành mấy dòng, mấy trang hoặc mấy quyển sách để đời.

Nhưng khi mê sách thực thụ, người mê sẽ thấy đằng sau trang sách ấy còn có một “linh hồn của suốt chiều dài quá khứ” khác nữa. Đó là cách tạo ra và giữ gìn sách.

Tôi thích những người phục chế sách cũ, vì qua đó tôi thấy được không chỉ một quá khứ tích lũy của con người, mà còn thấy một khung trời lưu giữ như cái kho chứa mớ ký ức mênh mông gom gọn lại của loài người.

Những ngày ở giảng đường, tôi hay lang thang lên thư viện. Những quyển sách hay đã cho tôi mớ hành trang có thể mang theo suốt cuộc đời. Tôi thuộc những trang hay của sách, thuộc tên tác giả, thuộc cả màu của bìa… nhưng có một điều tôi chưa bao giờ nghĩ đến: Cầm những quyển sách cũ trên tay, thấy một quá khứ trôi qua bằng đôi bàn tay của những người phục chế, lặng thầm đến tinh tế, lặng lẽ đến khiêm nhường. Anh Ngô Thành Tâm, cán bộ bảo quản và phục chế sách Thư viện trường Đại học An Giang là một minh chứng cho những người lặng thầm sau trang sách.

Có một điều gọi là cơ duyên, khi anh Tâm là “dân cơ khí”, trước đây từng học ở trường nghề, nhưng lại bén duyên với ngành bảo quản và phục chế sách.  Hỏi ra mới biết, sau khi học ngành cơ khí, vì không đủ sức khỏe nên anh xin vào làm bảo vệ cho thư viện. Niềm đam mê đọc bắt đầu gặp chốn để tung bay. Anh vừa làm, vừa đọc và tham gia cùng các thầy cô sắp xếp sách. Một năm sau đó, anh được chính thức nhận vào làm việc ở thư viện. Suốt gần mười lăm năm gắn bó với thư viện, anh Tâm đã trải qua hầu hết các khâu của thư viện: quản lý quầy lưu thông, quầy báo tạp chí, quầy tham khảo, phục chế sách…

Những trang sách rách, sách cũ, mục chỉ được anh nâng niu giữ gìn và phục chế lại nguyên vẹn để cung cấp cho nguồn sách thư viện không bị thiếu hụt. Ngoài ra, anh còn thực hiện scan chụp các bản sách quý hiếm, sách độc bản thành các file sách điện tử, phục vụ cho bạn đọc qua mạng…

Anh Tâm tỉ mẩn phục chế sách (Ảnh: TG)

Tuy nhiên, công việc phục chế sách là một công việc đặc thù, cần phải có nhiều thời gian và đòi hỏi ở người thực hiện phải vừa có tâm, vừa kiên trì và sáng tạo. Với niềm đam mê sách, mặc dù vẫn còn những khó khăn về dụng cụ nhưng anh Tâm vẫn cố gắng sáng tạo ra những dụng cụ thay thế như những mũi kim khâu hình móc câu, keo dán, khoan giấy, chỉ may giấy… Vừa sáng tạo về dụng cụ, anh còn vừa làm vừa rút kinh nghiệm, thường lên mạng tìm hiểu cách làm, cách giới thiệu sản phẩm… nghiên cứu bằng nhiều phương thức để đạt được hiệu quả cao nhất có thể.

Anh Tâm cho biết, nhìn những trang sách rách, nhiều lúc cảm thấy rất đau lòng. Vậy là những ngày tham gia bảo quản và phục chế sách đã giúp anh không những thực hiện được đam mê đọc của mình mà còn chính tay mình phục chế lại những trang sách, có thể vừa đọc, vừa học mà lại giúp nhiều người đọc khác có sách để đọc. Không những thế, với công việc hiện tại của anh Tâm, anh đã góp phần giúp cho nhà trường tiết kiệm được tiền mua sách mới thay thế cho những quyển sách hư, cũ…

Không chỉ dừng lại ở việc mày mò học thêm ở các trang sách báo và tham gia các khóa học đào tạo chuyên ngành. Anh Tâm còn vừa làm vừa học đại học chuyên ngành thư viện để nâng cao kiến thức chuyên môn, góp phần bảo quản và phục chế sách một cách chuyên môn hơn.

Nhà hiền triết sống ở thời La Mã cổ đại – Marcus Tullius Cicero nói rằng: “Căn phòng không có sách giống như thư viện không có linh hồn”. Nếu như những trang tâm hồn của thư viện là sách, thì những người làm công tác bảo quản sách nói chung và anh Tâm nói riêng, đã đang và sẽ là những người thầm lặng giữ gìn tâm hồn cho thư viện, cho bạn đọc và cho cả những trang sách một thời ký ức của tôi.

MS 01