×

lỗi

[sigplus] Critical error: Image gallery folder sigplus_gallery/gallery_2358 is expected to be a path relative to the image base folder specified in the back-end.

[sigplus] Critical error: Image gallery folder sigplus_gallery/gallery_2358 is expected to be a path relative to the image base folder specified in the back-end.

GIS- Viễn Thám là gì? Một câu hỏi hoàn toàn mới lạ đối với sinh viên chúng tôi khi được hỏi về GIS. GIS là một chương trình ứng dụng công nghệ cao trong khoa học hiện tại, GIS sử dụng những ảnh radar được chụp từ vệ tinh bay trên trời cách xa mặt đất hàng trăm cây số, nói như vậy không phải GIS rất xa xôi và lạ lẩm đối với con người.

GIS- Viễn Thám, những ứng dụng của nó trong cuộc sống ra sao và khả năng ứng dụng của GIS như thế nào? GIS có rất nhiều ứng dụng trong nhiều lĩnh vực như: ứng dụng trong nông nghiệp, trong thủy sản, trong môi trường, và cả kinh tế xã hội,... Một ảnh radar được chụp có thể thể hiện trên ảnh rất nhiều mặt, nhiều khía cạnh tùy vào mục đích nghiên cứu, mục đích sử dụng của người dùng mà người xem ảnh cần quan sát những điểm khác biệt nào trên ảnh để đánh giá được thực tế địa phương được chụp.

Vì vậy, buổi báo cáo seminar về " ỨNG DỤNG GIS- VIỄN THÁM TRONG NÔNG NGHIỆP" diễn ra vào ngày 07/12/2006 vừa qua tại phòng chuyên đề 3 trường Đại Học An Giang, làm tất cả những người tham dự nghe buổi báo cáo cảm thấy mới mẻ và lôi cuốn sự chú ý lắng nghe của người tham dự. Từ khi, tôi vào trường học đại học đến nay đã hơn ba năm rồi mà chưa lần nào được tham dự buổi báo cáo sôi động đến như vậy, kể cả thành phần tham dự trong hội trường cũng rất đa dạng. Về phía nhà trường có thầy Trương Bá Thảo ( phó chủ nhiệm khoa NN- TNTN), các thầy cô giáo trong khoa NN-TNTN, khoa KT-CN-MT cùng các sinh viên của trường; và các đoàn khác như: nhóm nghiên cứu GIS- Viễn Thám của thầy Lâm Đạo Nguyên (Phân viện Vật lí tại TPHCM, học viện khoa học và công nghệ Việt Nam); các thầy cô đến từ các trường đại học nước ngoài như: GS- Armando A. Apan ( Trung tâm nghiên cứu phát triển bền vững hệ thống thủy vực, Đại học Southern Queensland, Úc), TS- Lê Toàn Thủy và ông Alexandre Bouvet ( Trung tâm nghiên cứu không gian về sinh quyển, Touluose, Pháp); ngoài ra còn có sự tham dự của các cán bộ nông nghiệp địa phương tại vùng nghiên cứu trong tỉnh An Giang.

Buổi báo cáo seminar được chia ra thành hai phần: thứ nhất, giới hiệu mục tiêu nghiên cứu GIS - Viễn Thám trên cây lúa tại An Giang, trao đổi cách thực hiện nghiên cứu và cách thức thu thập số liệu trên mẫu đã chọn (trong buổi sáng cùng ngày); thứ hai, báo cáo thông tin về GIS- Viễn Thám,  những ứng dụng cũng như các phần mềm của GIS trên thế giới và tại Việt Nam (buổi chiều).

Buổi sáng trong cái nhìn mới mẻ về GIS

Sau lời giới thiệu và tuyên bố khai mạc của  Thầy Trương Bá Thảo, là phần trình bày mục tiêu nghiên cứu của thầy Lâm Đạo Nguyên. Mục tiêu gồm: 1, dự báo sản lượng lúa tại vùng nghiên cứu; 2, vẽ được lịch thời vụ canh tác lúa.

Nghe xong có người đặt câu hỏi với Thầy rằng "tại sao sản lượng lúa trên mặt đất mà chỉ thông qua chỉ mấy ảnh radar do vệ tinh chụp mà dự báo được sản lượng lúa? và dựa vào đâu để dự báo??

Thầy Nguyên trả lời: thông qua những màu sắc trên ảnh chụp chúng ta có thể phân biệt được những đặc tính khác nhau của cây lúa, kết hợp so sánh kết quả thu mẫu về sinh khối, mật độ, độ tuổi của cây lúa ứng với từng thời điểm thu mẫu (nghiên cứu GIS tại Sóc Trăng đã chứng minh được điêu vừa nói).

Lúa là một nông sản quan trọng trong các nông sản khác, Việt Nam là một trong những nước xuất khẩu gạo lớn nhất thế giới, mà ĐBSCL là vựa lúa lớn nhất cả nước. Vì vậy, việc ứng dụng GIS trong dự báo sản lượng lúa là cần thiết để đảm bảo cân bằng nhu cầu lương thực và đảm bảo an toàn lương thực (trước kia chỉ có những phương pháp dự báo truyền thống tốn nhiều thời gian).

Tiếp theo là phần tập huấn kỹ thuật thu số liệu thứck địa trên đồng ruộng như thế nào, thông qua đó giúp tính được sinh khối cây lúa và ảnh hưởng của sinh khối đến năng suất khi thu hoạch như thế nào, thật là điều lý thú phải không!

GIS - Viễn Thám với những suy nghĩ mới

Các nội dung báo cáo tiếp theo là những bài giới thiệu về những ứng dụng của GIS đã được thực hiện trên thế giới cũng như trên lãnh thổ Việt Nam.

Đầu tiên là phần trình bày của TS- Lê Toàn Thuỷ về "Sử dụng ảnh radar để theo dõi và quản lí mùa vụ cây trồng và tài nguyên rừng"; về "Ứng dụng viễn thám trong kiểm soát lũ ở ĐBSCL". Sự trình bày của TS- Lê Toàn Thuỷ giúp tôi hiểu thêm về cách nhận dạng các đặc điểm thể hiện trên ảnh radar, chẳng hạn như màu xanh nâu là biểu hiện của nước lũ, màu xanh lá cây là biểu hiện của vùng đang cang tác lúa,... tuỳ vào những thời vụ lúa có canh tác nhiều hay ít mà tương quan diện tích cũng lớn hay nhỏ theo, đó là một kiến thức mới mẻ đối với tôi.

Tiếp theo ông Alexander Bouvet sẽ báo cáo về "Úng dụng viễn thám để theo dõi và quản lí lúa ở Jiansu, Trung Quốc". Trong phần này ông Alexander Bouvet nó về những kết quả đã đạt được của GIS trong nông nghiệp Trung Quốc, nó góp phần giúp nền nông nghiệp của nước này có thể cân bằng được sức cung và cầu về sản lượng lúa trong nước. Bài báo cáo mở ra suy nghĩ "tại sao không thể ứng dụng và phát triển thành tựu của viễn thám đối với nền nông nghiệp Việt Nam". Theo tôi nghĩ là hoàn toàn có thể phát triển mô hình này tại Việt Nam vì dễ hiểu rằng nền nông nghiệp Việt Nam là một trong những nền nông nghiệp đứng đầu trên thế giới. Nếu áp dụng thành công ứng dụng của GIS trong nông nghiệp tại Việt Nam, sẽ góp phần đảm bảo an ninh lương thực trong nước mà còn trên thế giới (do nước ta là nước xuất khẩu gạo đúng thứ hai thế giới).

Phần báo cáo của GS- Armando A. Apan cũng không kếm phần thu hút, ông báo cáo về "Ứng dụng viễn thám dể theo dõi mùa vụ cây trồng và tài nguyên rừng ở các vùng nông nghiệp". Là một chuyên gia về viễn thám trên thé giới nên phàn trình bày của ông dường như được thu hút sự chú ý nhiều nhất, bởi sự am hiểu, cách trình bày thân thiện. Sau phần báo cáo của ông thì có rất nhiều câu hỏi đặt ra dành cho ông như: thưa GS, nếu như ảnh radar có thể phát hiện ra các bệnh hoặc sâu hại trên cây Ôliu thì trên đối tượng là cây Lúa thì khả năng phân biệt sâu bệnh như thế nào? (cô Lan,  khoa KT- CN-MT), hoặc có thể áp dụng trên cây xoài được không? (thầy Triều, khoa NN- TNTN), hoặc có thể xem xét nguyên nhân gây ô nhiễm nguồn nước nuôi thuỷ sản trên sông? (thầy Đa, khoa NN-TNTN),... GS trả lời: có thể chứ, ảnh radar hoàn toàn cho phép chúng ta phân biệt được các sâu bệnh trên cây lúa hoặc trên các loại cây trồng khác, hoặc nguyên nhân gây ô nhiễm nguôn nước,... nếu hiểu về GIS và đã qua so sánh thực địa với ảnh radar ít nhất một lần. Trên ảnh radar thể hiện những màu sắc khác nhau, mỗi màu là thể hiện của một tác nhân trên thực tế địa bàn vùng nghiên cứu. Phần trình bày của ông đã khiến các thầy cô suy nghĩ về một số  nghiên cứu khác áp dụng ứng dụng viễn thám.

Thực tế về GIS ngoài đồng ruộng về cây lúa An Giang

Sáng ngày 08/12/2006, đoàn chúng tôi gồm có nhóm nghiên cứu GIS- Viễn Thám của thầy Lâm Đạo Nguyên; GS- Armando A. Apan; TS- Lê Toàn Thủy và ông Alexandre Bouvet; cùng nhóm cộng tác của trường ĐHAG (khoa NN- TNTN) tiến hành đi thực địa tại 2 xã Mỹ Hội Đông, Long Điền B thuộc huyện Chợ Mới và xã Bình Hoà thuộc huyện Châu Thành.

Khi đến địa các Thầy cô hỏi những nông dân địa phương nhiều về phương thức canh tác lúa, giống trồng, năng suất lúa,... đặc biệt GS- Armando A. Apan và TS- Lê Toàn Thuỷ chú ý nhiều đến tập quán bơm nước lên ruộng lúa của nông dân, vì ảnh radar của vệ tinh khi chụp sẽ chịu phản xạ của mặt nước trên ruộng lúa, nghĩa là ảnh chỉ biểu hiện những bộ phận từ mặt nước ruộng lên trên. Ở các xã thuộc huyện Chợ Mới do hiện nay đang thu hoặc nên những địa điểm được chọn đã được thu hoạch xong và đất đang trong tình trạng cày sới chuẩn bị cho vụ xuống giống tiếp theo. Còn ở xã Bình Hoà cũng chưa xuống giống vì ở đây chỉ canh tác lúa 2 vụ, đang chờ nước lũ rút (nước giựt).

Trong chuyến đi này chúng tôi cũng thực hiện địa vị toạ độ các điểm thu mẫu bằng máy GPS để vệ tinh có thể chính xác vùng nghiên cứu. Mỗi vùng lấy 5 mẫu (điểm), mỗi mẫu cách nhau từ 200 đến 500m tuỳ điều kiện và tuỳ theo giống.

Qua buổi báo cáo seminar này và chuyến đi thực tế tại các vùng chọn, riêng tôi được hiểu biết thêm nhiều về GIS - Viễn Thám, về những ứng dụng của nó trong thực tế. GIS không những chỉ có ứng dụng trong nông nghiệp mà còn cho nhiều lĩnh vực khác như đã nói, thông qua GIS con người có thể xác định hoặc biết trước một điều gì đó để có thể dự báo trước, có tác động tích cực đến đời sống xã hội,...chính vì những lí do đó mà cho thấy rằng những ứng dụng của GIS cần được phát triển và nhân rộng nhiều hơn nữa tại Việt Nam.

Nguyễn Anh Tú - DH4PN1

Ảnh: Huỳnh Ngọc Đức

{gallery}sigplus_gallery/gallery_2358{/gallery}

Nguyễn Anh Tú - DH4PN1

  • Chưa có lời bình cho bài viết này.