NDĐT - Cuộc thi Biếm hoạ Báo chí Việt Nam lần thứ nhất, do báo Thể thao Văn hoá tổ chức, với sự giúp đỡ của Hội Nhà báo Việt Nam, Thông tấn xã Việt Nam là một lần nhìn nhận biếm hoạ như một thể loại không thể thiếu trong báo chí hiện đại, một ngôn ngữ nghệ thuật mang tính xã hội cao, cần một sự khẳng định dứt khoát và công bằng để được coi trọng hơn đúng vị trí của nó.

Tung tăng trong nhà triển lãm 45 Tràng Tiền chiều 1-4, cô bé Nguyễn Bảo Linh 11 tuổi, học sinh lớp 5A trường Tiểu học Phan Chu Trinh hãnh diện là tác giả trẻ nhất tham gia cuộc thi Biếm hoạ Báo chí Việt Nam lần thứ nhất. Bức tranh “Chú cũng không khoẻ bằng cháu”, cô bé vẽ một học sinh cắp cái cặp nặng trĩu nói với một lực sĩ, đã được giải Khuyến khích. Một học sinh tiểu học tham gia cuộc thi biếm hoạ, chỉ riêng điều đó cũng đủ nói lên sức hấp dẫn không nhỏ của một cuộc thi, mà suốt từ năm 1955 đến nay mới được tổ chức với quy mô toàn quốc.  

Được coi như một vũ khí sắc bén của báo chí, bị lãng quên trong nhiều năm, biếm họa là một thể loại "báo chí nghệ thuật" tái hiện bản chất sự kiện bằng thủ pháp hài hước, cách điệu và điển hình hóa của nghệ thuật tạo hình. Nó gây ấn tượng trực giác trong nhận thức, tính phổ thông trong truyền bá, đọng lại lâu dài trong trí nhớ người xem. Đó là những thế mạnh tạo nên sự đặc sắc so với các thể loại báo chí khác.


85 năm trước đây, khi Hồ Chủ tịch (lúc đó là Nguyễn Ái Quốc), khai sinh ra tờ báo cách mạng đầu tiên Le Paria – Người Cùng Khổ năm 1922, Người đã ý thức việc dùng biếm họa như một thứ vũ khí báo chí chống quân thù. Người đã tự tay vẽ những tác phẩm biếm họa báo chí đầu tiên, chống lại chế độ nô dịch hà khắc của thực dân Pháp trên đất nước Việt Nam.

Kể từ đó đến nay, trải qua hai cuộc đấu tranh giành độc lập dân tộc, từ những tờ báo sơ khai của cách mạng cho đến một nền báo chí tương đối đồ sộ hiện nay, Biếm họa - ở vị trí như một thể loại báo chí tiên phong, luôn có mặt nhanh nhậy, tức thời, theo sát những sự kiện thời sự - xã hội nóng bỏng của đất nước và thế giới qua các thời kỳ... .


Cùng với sự phát triển của nền báo chí, là sự hình thành một đội ngũ tác giả biếm họa đông đảo, có sự góp mặt của từ các họa sĩ lão thành, cho đến những người yêu thích nghiệp dư vẽ nhiều trở thành chuyên nghiệp. Những tên tuổi như Phan Kế An, Mai Văn Hiến… của thời kỳ đầu báo chí cách mạng đến Nguyễn Nghiêm, Đặng Nhân, Văn Thanh, Lý Trực Dũng, Phạm Tiến Phú, Trần Quyết Thắng,  Choé, Đốp, Ớt, Đan, Đad và những tên tuổi trẻ hơn sau này: Lap, Nhím Nhốp, Cò lả, Satế v…v đã khiến biếm hoạ có một đời sống riêng sinh động và thiết thực.

Song, suốt nhiều năm, biếm hoạ dường như lép vế, không được coi như báo chí, cũng chẳng được xem là mỹ thuật, nói như hoạ sĩ lão thành Phan Kế An “tôi tủi thân vì biếm hoạ vốn vẫn luôn chỉ được coi như một anh hề trong chiếu chèo, như một đứa con rơi của ngành mỹ thuật…”.  Biếm hoạ tồn tại như một nhánh nhỏ trong ngành đồ hoạ, như một thứ trang sức của báo chí, chưa được đặt đúng vị trí của mình.


Cuộc thi Biếm hoạ Báo chí Việt Nam lần thứ nhất, do báo Thể thao Văn hoá tổ chức, với sự giúp đỡ của Hội Nhà báo Việt Nam, Thông tấn xã Việt Nam là một lần nhìn nhận (muộn còn hơn không) biếm hoạ như một thể loại không thể thiếu trong báo chí hiện đại, một ngôn ngữ nghệ thuật mang tính xã hội cao, cần một sự khẳng định dứt khoát và công bằng để được coi trọng hơn đúng vị trí của nó.

Kể từ ngày phát động Cuộc thi (11-12-2007), cho đến hết ngày 14-3-2008, hạn cuối cùng nhận tranh gửi dự thi cho Giải Biếm họa Báo chí Việt Nam lần thứ I - nhân kỷ niệm 85 năm lịch sử Biếm họa Báo chí Việt Nam, BTC đã nhận được tổng cộng gần 800 bức tranh (cụ thể là 791 bức: 656 tranh dự thi và 135 tranh dự treo); trong số 99 tác giả dự thi (thuộc đủ mọi lứa tuổi, đến từ khắp mọi miền đất nước) có 13 tác giả đã gửi thêm tranh dự treo – ngoài số tác phẩm gửi dự thi chính thức, với tinh thần chung là “để ủng hộ cho Giải thêm sôi động”.


Hầu hết các tác phẩm tham gia dự thi là sáng tác mới; một số nhỏ các tác phẩm đã đăng tải rải rác trên các phương tiện truyền thông từ 2006 đến nay. Đây là một kết quả khả quan bất ngờ đối với BTC chỉ sau hơn ba tháng phát động cuộc thi.

Trong số những tác phẩm được gửi đến dự thi, có rất nhiều vấn đề xã hội nóng bỏng được đề cập trực diện. Đứng đầu là mảng chống tham nhũng – vấn đề đang được Đảng, Nhà nước và toàn dân tập trung quan tâm (57 tranh). Sau đó là các vấn đề tệ nạn của mọi mặt đời sống xã hội (26 tranh).


Các vấn đề thời sự không chỉ có nguy cơ ở nước ta mà còn mang tính toàn cầu như ô nhiễm môi trường, giao thông, phá hoại rừng (18 tranh). Vấn đề "cơn bão giá" và lạm phát đang ảnh hưởng đến toàn xã hội (16 tranh), vấn đề cải cách hành chính, quy hoạch, dự án trong thời kỳ hội nhập. Và cuối cùng là mảng tranh vui, tranh hài hước với 14 tranh. Mảng tranh chân dung biếm họa, gần như không có tác phẩm nào...

Sau nhiều ngày làm việc với tinh thần trách nhiệm cao, Hội đồng Giám khảo của cuộc thi gồm các chuyên gia uy tín về mỹ thuật và báo chí đã chọn lọc 168 tác phẩm để trưng bày triển lãm, cùng 42 tác phẩm dự treo (không thi).


Các tác phẩm được chọn lọc để treo, chấm giải, in vựng tập đều đạt được những yêu cầu ý tưởng độc đáo, sâu sắc, mới lạ với bút pháp mới mẻ; làm nên những hình tượng nghệ thuật phản biện, châm biếm... có tính xây dựng. Nội dung đề cập trực diện tới các vấn đề xã hội lớn mà giới truyền thông đang quan tâm nhằm hoàn thiện xã hội và con người Việt Nam.

Tuy nhiên, cũng phải thấy rằng các tranh biếm tại cuộc thi này nặng về lý tính, rườm lời và thiếu nhiều yếu tố hài hước. Phần lớn buộc người ta phải suy ngẫm quá nhiều, phải đọc chữ rồi mới xem hình để hiểu ý nghĩa tranh.


Biếm hoạ, không chỉ để cười, nhưng về mặt tạo hình, không thể thiếu yếu tố gây cười. Bởi tiếng cười mới làm cho biếm hoạ trở thành một vũ khí sắc bén.

Điều đáng nói hơn cả là Giải Biếm họa Báo chí Việt Nam lần thứ nhất đã đạt được mục đích khích lệ phong trào sáng tác biếm họa đang âm thầm trong những “nhà báo vẽ” ở khắp mọi nơi. Tổ chức triển lãm tranh biếm họa, đem lại món ăn tinh thần cho đông đảo người xem. Hy vọng sẽ có thêm sự tham gia của Hội Mỹ thuật ở những lần sau, một giải thưởng biếm họa thường niên  sẽ mang lại những sức mạnh vốn có cho thể loại báo chí - nghệ thuật độc đáo này để phục vụ sự nghiệp Đổi mới và Hội nhập...

Giải Nhất (với số tiền rất ấn tượng là 13.131313đ) thuộc về chùm tranh 3 bức của hoạ sĩ LAP (lê Anh Phong), báo Tuổi trẻ.
Hai giải Nhì (7.000.000đ) của hai tác giả Trung Liêm và LEO.

Ba giải ba (3.000.000đ); 03 giải KK (1.000.000đ).

Nguyễn Bảo Linh 11 tuổi, ngoài giải khuyến khích còn có thêm hai giải: Tác giả trẻ nhất và Tác giả nữ, mỗi giải 1.000.000đ.


PHẠM THANH HÀ
Theo nhandan 

PHẠM THANH HÀ

  • Chưa có lời bình cho bài viết này.