Hội Nhà văn VN vừa tổ chức hội thảo chủ đề "Văn học với đề tài nông nghiệp, nông dân, nông thôn" khu vực ĐBSCL. Các nhà văn ở vùng đất "Chín Rồng" như chợt giật mình, khi nhìn lại thấy đề tài nông nghiệp, nông dân và nông thôn như vắng bóng trên văn đàn trong nhiều năm qua...

Không còn những "cánh đồng hoang"...

ĐBSCL là vùng đất mới, rộng nhất nước, chỉ cách đây vài chục năm nhiều nơi còn hoang hoá. Trong chiến tranh, người dân ĐBSCL đã hiên ngang làm nên những Đồng Khởi, Âập Bắc..., cùng nhân dân cả nước đánh đuổi ngoại xâm, giải phóng đất nước. Văn học ĐBSCL những năm chiến tranh đã có nhiều tác phẩm phản ánh sinh động đời sống và cuộc đấu tranh phi thường của nhân dân, như "Đất rừng phương Nam" của Đoàn Giỏi, "Hòn Đất" của Anh Đức, "Người mẹ cầm súng" của Nguyễn Thi, "Cánh đồng hoang" của Nguyễn Quang Sáng,... 

Ở ĐBSCL bây giờ không còn những cánh đồng hoang. Công cuộc khai hoang vùng đất này đã hoàn tất khi vùng Đồng Tháp Mười - cánh đồng rộng lớn nhất và "chằn ăn trăn quấn" nhất ĐBSCL - đã được chinh phục hoàn toàn cách đây gần 10 năm. Thế nhưng ngày nay ở ĐBSCL cũng vắng bóng những "Cánh đồng hoang" trong văn học, thiếu hẳn những tác phẩm có giá trị viết về nông thôn và nông dân. Không chỉ vậy, đề tài nông thôn như mờ nhạt trên văn đàn nói chung.

Ngày nay, trên những cánh đồng nơi đây, nhiều chuyện thương tâm đang xảy ra, nhiều nông dân mất dần mảnh đất mà cha ông đã khai phá, để lại cho cháu con. Tệ nạn xã hội tràn về nông thôn, nhiều khu công nghiệp mọc lên, giải toả và đền bù đất đai chưa thoả đáng, tệ nạn ô nhiễm môi trường... Một bộ phận nông dân rời bỏ nông thôn lên thành phố làm công nhân, làm mướn, hầu hết sống tạm bợ.

Nhà văn Vũ Hồng (Hội VHNT Nguyễn Đình Chiểu - Bến Tre) đã trăn trở: "Nhiều dòng sông chuyên chở phù sa bồi đắp cho ruộng vườn giờ cũng phải oằn mình chuyên chở những chất thải công nghiệp, ...những cánh đồng phì nhiêu bị rào lưới B.40, rải đất đỏ bỏ đó không biết để làm chi trong nhiều năm liền. Trong khi đó, người nông dân không có đất làm ăn đành phải bỏ xứ ra đi...".

Thế nhưng "văn học chưa có những dự báo và cũng không lên tiếng phản ánh gì". Cũng với suy nghĩ đó, nhà văn Nguyễn Bính Hồng Cầu (Hội VHNT Đồng Tháp) nói: "Thẳng thắn mà nói, văn học ĐBSCL còn thiếu vắng về đề tài nông thôn, nhất là nông thôn ngày nay đang trong tiến trình công nghiệp hoá -hiện đại hoá đất nước".

Đơn độc cú va đập "Cánh đồng bất tận"

Sau hơn 20 năm đổi mới, bộ mặt nông thôn ĐBSCL đã thay đổi nhiều, đời sống vật chất lẫn tinh thần của người dân ít nhiều đã được nâng cao. Những "thần đèn", "hai lúa chế tạo máy gặt đập liên hợp", "nông dân xây cầu treo" đã được cả nước biết đến. Đây đó đã xuất hiện hình ảnh "nông dân truy cập mạng", nhiều gương sản xuất giỏi...

Hiện thực nông thôn ĐBSCL xuất hiện ngày càng nhiều điểm sáng, đáng quý, cần nhân rộng, chứ không chỉ là cảnh ảm đạm trong những "cánh đồng bất tận". Thế nhưng, "không khí văn học có phần tĩnh lặng sau cú va đập của "cánh đồng bất tận" (Nguyễn Bính Hồng Cầu). Lý giải về hiện tượng này, nhà văn Phạm Thị Ngọc Điệp (Hội VHNT Nguyễn Đình Chiểu) cho rằng vì các nhà văn ĐBSCL: "Phân nửa thời gian sống ở quê và phân nửa thời gian sống thành thị. Ở thành thị thì không phải là người thành thị vì cái bản chất quê mùa của mình. Còn sống ở nông thôn không là người nông dân vì không có khả năng làm những việc của nông dân. Là người lừng khừng...".

Hay: "Các nhà văn không mặn mà với nông thôn, có thể các nhà văn chưa hiểu hết nông thôn và cũng có thể các nhà văn tránh né đề tài này để đến với đề tài khác đỡ vất vả hơn. Vì thế mà nông thôn và nông dân vắng bóng trên văn đàn...." (Nguyễn Bính Hồng Cầu). 

Hội thảo đã cảnh báo thực trạng nhà văn xa rời đề tài nông thôn, gần như nó đã bị quên lãng một cách vô thức trong suy nghĩ và trong tác phẩm của những người sáng tác. Chủ tịch Hội Nhà văn TPHCM, đồng thời là người con của ĐBSCL - ông Lê Văn Thảo - nói: "Nông thôn và nông dân ĐBSCL là chỗ dựa cho cách mạng qua hai thời kỳ kháng chiến, hiện vẫn là đòn bẩy kinh tế, vùng dự trữ gạo an toàn cho cả nước, xứng đáng để các nhà văn chúng ta đổ bút lực, tâm trí vào đó". Nhà thơ Hữu Thỉnh - Chủ tịch Hội Nhà văn VN nhấn mạnh:"Viết về ĐBSCL là trách nhiệm của những nhà văn đang sinh sống và làm việc ở đây".
 
Kỳ Quan
Theo LaoDong

Kỳ Quan Theo LaoDong

  • Chưa có lời bình cho bài viết này.