Không nơi nào trên đất nước ta có mật độ tập trung dày đặc những hiện vật, dấu tích, huyền thoại, truyền thuyết về các lĩnh vực của cuộc sống thời đại các Vua Hùng như Phú Thọ. Nhiều nghiên cứu đã thống kê được những con số làm bằng chứng cho giá trị chân thực của khu vực Ðền Hùng về di tích khảo cổ học.

Hiện vật tìm thấy ở di chỉ
Phùng Nguyên, Phú Thọ.

Nếu làm một cuộc hành hương dọc theo các triền sông, chúng ta sẽ gặp biết bao điều kỳ thú. Ngược sông Hồng lên chiến khu Hiền Lương, ta sẽ thấy đền thờ Âu Cơ - nơi bà đem con đi mở đất khai hoang; đi dọc sông Ðà lên nguồn, sẽ gặp đền Năng Xương, nơi mẹ Âu Cơ về thăm quê; Ði dọc sông Lô, sẽ thấy đình Lâu Thượng, tương truyền là đất trồng trầu; Kim Ðức là nơi Vua Hùng đi săn dừng chân nghỉ trưa; Minh Nông, Minh Khai là nơi Vua Hùng dạy dân trồng lúa và là kho thóc của nhà vua. Ðền Hùng là nơi Vua Hùng cầu trời cho Thánh Gióng xuống giúp vua đánh tan giặc Ân xâm lược...

Chúng ta cũng gặp lại những làng, xã cổ đại như di chỉ Phùng Nguyên (xã Kinh Kệ, Phong Châu); di chỉ Gò Mun (xã Tứ Xã, Phong Châu); di chỉ Làng Cả (Tiên Cát, Việt Trì); di chỉ Gò De (xã Thanh Ðình, Phong Châu; di chỉ Ðồng Ðậu (Minh Tân, Vĩnh Lạc)...

Qua nghiên cứu đã thống kê được những con số làm bằng chứng cho giá trị chân thực của khu vực Ðền Hùng về di tích khảo cổ học. Trên đất Phú Thọ đã phát hiện những bằng chứng về con người cổ sống cách chúng ta hơn mười nghìn năm (Văn hóa Sơn Vi), có tới 100 địa điểm nằm rải rác trong các huyện dọc hai bờ sông Thao, mà tập trung nhất tại huyện Phong Châu. Ngay trên núi Hùng cũng đã phát hiện những di vật thời Văn hóa Sơn Vi. Ðiều này chứng tỏ hơn mười nghìn năm trước đây, đã có con người đến sinh sống tại vùng đất Tổ linh thiêng này.

Hàng nghìn năm trước, tổ tiên ta đã phát triển ra ven sông do biết làm nông nghiệp trồng lúa, cho nên đã hình thành những làng, xã định cư, sáng tạo ra nền văn minh sông Hồng nổi tiếng và sự ra đời nhà nước Văn Lang với các Vua Hùng đứng đầu. Trên đất Phú Thọ, đã phát hiện được 47 địa điểm và di chỉ khảo cổ thể hiện cả quá trình phát triển liên tục của con người thời cổ xưa. Ngay quanh khu vực Ðền Hùng, đã tìm thấy 18 di vật văn hóa khảo cổ từ giai đoạn Phùng Nguyên cách ngày nay trên dưới 4.000 năm, nằm rải rác dưới đất.

Ngày 7-8-1990, tại đồi Phân Ngùi - phía nam núi Nghĩa Lĩnh, cách Ðền Hùng 500 m, đã tìm thấy một chiếc trống đồng lớn nhất Việt Nam (đường kính mặt 0,93 cm - trống Ngọc Lũ có kích thước 0,79 cm), trên mặt trống có tám con chim lạc và thân có sáu chiếc thuyền. Với sự phát hiện chiếc trống đồng lớn này tại khu vực Ðền Hùng, càng xác định rõ giá trị của khu vực Ðền Hùng - giá trị niên đại vào khoảng thế kỷ 1 - 3 trước CN.

Ngoài ra, ngành khảo cổ cũng đã tìm thấy các hiện vật độc đáo như vuốt đồng (gò De), bộ đai lưng có tám con rùa (làng Cả), bộ qua ở Gia Thanh và Phùng Nguyên... Ðó là những hiện vật tiêu biểu, có lẽ của những thủ lĩnh đã dùng để thể hiện vai trò, vị trí của mình trước bộ tộc và bộ lạc. Nhiều mặt văn hóa vật thể và phi vật thể còn để lại đến ngày nay, đó là bằng chứng đậm đà về một nền văn minh sớm. Hầu hết các xã đều còn lưu truyền những câu chuyện vừa truyền thuyết, vừa thần thoại về các Vua Hùng, vợ con, tướng lính...

Có tới hơn 100 câu chuyện, từ những sự việc Lạc Long Quân lấy bà Âu Cơ như thế nào, sinh bọc trứng ở đâu, chọn đất đóng đô, cầu tướng tài đánh giặc cứu nước, cầu mưa nắng... đến dạy dân cày cấy, làm bánh, nấu mật, ca hát giao duyên... Mỗi câu chuyện được gắn với sông núi, ao hồ, đất đai cụ thể. Ði trên đất Phú Thọ, nghe kể chuyện thời các Vua Hùng, xem các di vật khảo cổ, có thể hình dung được cuộc sống, lao động sản xuất, chiến đấu bảo vệ quê hương, vui chơi, ca hát và những phong tục của cha ông ta thời dựng nước.

Ngay tại Ðền Hùng, cũng đã bảo lưu được nhiều dấu tích về thời dựng nước ấy. Ðền Thượng thờ Thần Núi, phồn thực: tín sinh thực khí. Hòn đá cối xay tại núi Trọc lớn, cột đá tại Ðền Thượng, là di vật còn lại của việc thờ cúng ấy. Ba bài vị trên các đền là hiện tượng thờ thần Núi rõ nét nhất, vẫn còn rõ cả tên vị thánh: Ðột Ngột Cao Sơn (ở giữa), Viễn Sơn (bên phải), Ất Sơn (bên trái), đó là ba quả núi cấm được bảo tồn đến ngày nay. Núi Hùng cao nhất rồi núi Vặn (Viễn Sơn), Núi Nọn (Ất Sơn)..., sau đó con cháu mới thờ Hùng Vương. Các tín ngưỡng của thời dựng nước cũng còn được lưu nguyên vẹn tại vùng đất linh thiêng này.

Khu di tích Ðền Hùng chứa đựng biết bao điều quý báu, giúp chúng ta hiểu rõ về lịch sử thời dựng nước. Mỗi chúng ta phải luôn ghi nhớ điều đó và phấn đấu xứng đáng với tổ tiên và các Vua Hùng.

ÐÔNG SƠN

Theo nhandan.org.vn

 

ÐÔNG SƠN

  • Chưa có lời bình cho bài viết này.